De formule in één regel
cijfer = 9 × behaalde punten ÷ maximum punten + 1
Dit is de lineaire normering op de Nederlandse schaal van 1 tot 10. Lineair betekent dat elk punt evenveel waard is: de lijn van 0 punten naar het maximum is kaarsrecht.
Waarom keer 9 en plus 1?
Het laagste cijfer is in Nederland een 1, het hoogste een 10. Daartussen zit een afstand van 9. De formule doet twee dingen:
- Punten ÷ maximum geeft het deel van de toets dat je goed hebt, een getal tussen 0 en 1.
- Keer 9 verdeelt dat deel over de afstand tussen 1 en 10.
- Plus 1 schuift alles op, zodat je bij 0 punten op een 1 uitkomt en niet op een 0.
Zou je keer 10 doen zonder iets op te tellen, dan loopt de schaal van 0 tot 10. Dat gebeurt in sommige andere landen, maar niet op Nederlandse scholen.
Drie voorbeelden
| Punten | Maximum | Berekening | Cijfer |
|---|---|---|---|
| 18 | 30 | 9 × 18 ÷ 30 + 1 | 6,4 |
| 27 | 36 | 9 × 27 ÷ 36 + 1 | 7,8 |
| 41 | 65 | 9 × 41 ÷ 65 + 1 | 6,7 |
De uitkomst van het tweede voorbeeld is precies 7,75. Afgerond op één decimaal wordt dat een 7,8.
De formule omdraaien
Wil je weten hoeveel punten je nodig hebt voor een bepaald cijfer, dan draai je de formule om:
punten = (cijfer − 1) × maximum ÷ 9
Voor een 5,5 bij een toets van 50 punten: (5,5 − 1) × 50 ÷ 9 = 25 punten. Bij een lineaire normering ligt de voldoende dus altijd op precies de helft.
Wanneer de formule niet klopt
De formule hierboven is een afspraak, geen wet. Voor gewone toetsen bepaalt de school of de docent de normering. Je cijfer kan om drie redenen afwijken.
De voldoende ligt niet op de helft
Bij veel toetsen moet je meer dan 50 procent van de punten halen voor een 5,5, bijvoorbeeld 60 of 70 procent. Die grens heet de cesuur. De formule bestaat dan uit twee delen:
onder de cesuur: cijfer = 1 + 4,5 × punten ÷ cesuur
boven de cesuur: cijfer = 10 − 4,5 × (maximum − punten) ÷ (maximum − cesuur)
Bij een toets van 40 punten met de cesuur op 28 punten (70 procent) krijg je voor 34 punten: 10 − 4,5 × 6 ÷ 12 = 7,75. Lineair was dat een 8,65 geweest.
Er wordt een N-term gebruikt
Bij het centraal examen is de formule 9 × score ÷ maximum + N. De gewone formule is daar dus een bijzonder geval van, met N gelijk aan 1. Hoe dat werkt, lees je in wat is de N-term?
Er wordt anders afgerond
De ene docent rondt af op één decimaal, de andere op halven of helen. Een 6,45 kan zo een 6,5, een 6,4 of een 6 worden. Zie afronden van cijfers.
Fouten in plaats van punten
Tel je fouten in plaats van punten, dan reken je eerst terug naar punten: maximum min het aantal fouten keer de aftrek per fout. Let op dat een fout niet altijd één punt kost. Bij een dictee kan elke fout een half punt zijn; bij een open vraag van 4 punten kun je ook 2 punten missen.
Wil je niet zelf rekenen? Bereken je cijfer met de rekentool, of maak voor een hele klas in één keer een cijfertabel.